محمد نصير بن جعفر فرصت شيرازى
270
آثار عجم ( فارسى )
سبب اين تعليم ، بر بنده حقّى است و وى هالندى است . » ( خود فرصت ، در متن ، او را يكى از اهالى ايطاليا مىخواند ) . 3 . مرحوم فرصت در سال 1322 هجرى كتابى نوشته است به نام در نحو و صرف خطّ آرين معروف به خطّ ميخى ؛ كه در بندر بمبئى به چاپ رسيده است و فرصت آن كتاب را در تكميل آنچه در آثار عجم آمده است ، پرداخته است ؛ و خود در اين باره مىنويسد : « . . . آنچه در كتاب آثار عجم مذكور و مسطور است ، مختصر است و از اختصار گذشته ، مجهولاتى چند در آن است كه پس از طبع و نشر آن كتاب معلومم شد ؛ يعنى نزد دكتر مان آلمانى به تكميل آن پرداختم ؛ اگر چه زمانش خيلى قليل بود . . . ( ص 8 و 9 ) » فرصت دربارهء معلّم خطّ ميخى خود مىنويسد : « . . . چندى قبل و پس از تأليف كتاب آثار عجم ، حكيمى دانشمند و سيّاحى بىمانند موسوم به دكتر من ( Dr . Mann ) آلمانى ، به شيراز آمد كه تحصيل زبان سيوندى . . . بنمايد . با فقير آشنا شد ؛ بعض از لغات عرب را از بنده مىپرسيد . از خطّ ميخى باخبر و كاملا مىدانست . چند روزى به تكميل آن خطّ نزد وى پرداخته و تا اندازهاى مجهولاتى را معلوم داشتم . . . ( ص 19 همان كتاب ) . . . اگر پارهاى مطالب با آنچه در آثار عجم است ، تغاير دارد ، بر اين ذره خرده ، نگيرند . . . ( همانجا ) 4 . همانطور كه قبلا اشاره شد ؛ قبل از اشپيگل - يعنى از حدود قرن چهاردهم - توجه به خطّوط ميخى آغاز شد ؛ ولى نخستين كسى كه در سال 1622 از اين خطّوط كپى گرفت و با خود به اروپا برد ، پيترو دولاوالهء ايتاليايى بود و گرتفند در 1802 . و رك به حواشى قبلى در مورد خواندن خطّوط ميخى . 5 . BLackman . فرصت در ذكر ادارهجات خارجهء شيراز مىنويسد :